Nếu chỉ có nửa ngày ở Đoan Hùng, hãy dành nó cho khu ngã ba sông: ra bờ sông lúc sáng sớm ngắm sương và hai dòng nước gặp nhau, đi bộ một vòng khu trung tâm xã Đoan Hùng (thị trấn huyện lỵ cũ), ghé chợ buổi sáng, thăm điểm tưởng niệm chiến thắng Sông Lô, rồi ăn trưa với món cá sông trước khi lên đường.
Bài này là một lộ trình mẫu, không phải tour có sẵn. Ngã ba sông không có cổng vé hay lối đi riêng cho khách; bạn ngắm từ bờ sông khu dân cư, đường ven sông, cầu và những chỗ đất cao. Chuyện hai dòng sông đến từ đâu, vì sao nước khác màu đã có bài ở mục lịch sử và địa lý của trang; ở đây chỉ nói chuyện đi, đứng, nhìn, ăn và giữ an toàn.
Trước khi đi: chọn ngày, xem trời, xem nước
Ngã ba sông đẹp hay không phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết và mực nước, nên khâu chuẩn bị quan trọng hơn bạn nghĩ. Ngày đẹp nhất là ngày khô ráo, có nắng nhẹ, sau một vài ngày không mưa lớn. Trời âm u, mưa phùn mùa đông thì cảnh mờ, ảnh xám; ngày mưa to mùa hè thì bờ sông trơn, nước đục ngầu, không nên ra gần.
Muốn thấy cảnh hai dòng nước khác màu, nên đi vào cuối mùa mưa, khoảng tháng Chín, tháng Mười, như bài địa lý của trang đã nêu. Muốn thấy bãi bồi rộng, thuyền nhỏ, người làm bãi, nên đi mùa khô. Mùa đông có những buổi sáng sương dày, cảnh rất đẹp nếu bạn chịu dậy sớm và chờ sương tan dần.
Sông Chảy chịu ảnh hưởng của việc vận hành thuỷ điện ở thượng nguồn, mực nước và dòng chảy có thể thay đổi trong vài giờ. Vì vậy dù trời đẹp, khi ra bờ sông vẫn phải quan sát, và tuyệt đối không xuống nước.
Về trang phục, buổi sáng sớm bên sông thường lạnh hơn bạn nghĩ, nhất là mùa đông và đầu xuân: gió sông, sương ẩm. Mang một áo khoác mỏng, giày đế bám, và một túi nhỏ đựng điện thoại, máy ảnh để tránh ướt sương.
Một mẹo nhỏ: tối hôm trước, nếu nghỉ ở Đoan Hùng, hãy hỏi chủ nhà nghỉ hoặc người dân "mai ra sông chỗ nào ngắm đẹp". Người địa phương thường biết những chỗ đứng mà khách không tự tìm được.
Lộ trình nửa ngày gợi ý
Lộ trình dưới tính cho buổi sáng, bắt đầu lúc trời vừa sáng và kết thúc vào bữa trưa. Bạn có thể đảo thứ tự tuỳ chỗ nghỉ và sở thích:
- Sáng sớm, ra bờ sông. Chọn một chỗ đất cao ven sông hoặc một đoạn đường ven sông trong khu trung tâm; ngắm sương, ngắm thuyền chài, chờ mặt trời lên. Dành khoảng một giờ.
- Đi bộ dọc sông và ra cầu. Từ cầu nhìn xuống, bạn thấy rõ hai dòng nước và các bãi bồi. Đi bộ trên lề đường dành cho người đi bộ, không dừng giữa làn xe để chụp ảnh.
- Ghé chợ buổi sáng. Chợ trung tâm đông nhất vào buổi sáng: cá sông, rau quả, bánh quê, bưởi theo mùa. Ăn sáng ở chợ hoặc quán gần đó.
- Thăm điểm tưởng niệm chiến thắng Sông Lô. Dành khoảng nửa giờ đến một giờ; đọc trước bài ở mục chiến thắng Sông Lô để hiểu ý nghĩa nơi mình đứng.
- Đi một vòng khu trung tâm cũ. Đây từng là thị trấn huyện lỵ, nay là trung tâm xã Đoan Hùng; nhịp sống phố huyện vẫn còn trong những dãy nhà, hàng quán, trường học.
- Ăn trưa với món cá sông rồi lên đường, hoặc đi tiếp sang vườn bưởi ở các xã lân cận vào buổi chiều.
Lộ trình này đi bộ được phần lớn nếu bạn để xe ở một chỗ trung tâm. Nếu đi cùng người già hoặc trẻ nhỏ, hãy rút gọn, bỏ bớt đoạn đi bộ dài, dành nhiều thời gian hơn ở chỗ ngắm sông và ở chợ.
Chụp ảnh ngã ba sông: chỗ đứng, giờ và cách nhìn
Chỗ cao cho ảnh toàn cảnh. Muốn thấy cả hai dòng sông gặp nhau, bạn cần chỗ cao: đồi ven sông, đoạn đường dốc, tầng trên một công trình công cộng hoặc trên cầu. Hỏi người dân lối lên an toàn; đừng tự leo bờ dốc đất.
Mép nước cho ảnh đời thường. Đứng thấp gần bờ, bạn chụp được thuyền, người quăng chài, người làm bãi. Ở đây cần giữ khoảng cách an toàn với mép bờ, và hỏi trước khi chụp cận người dân.
Giờ vàng. Khoảng nửa giờ sau khi mặt trời mọc và trước khi lặn là lúc ánh sáng mềm nhất. Sáng sớm mùa đông và mùa xuân có sương, cảnh mờ ảo; chiều thu nắng vàng, trời trong.
Máy bay không người lái. Ảnh từ trên cao rất đẹp ở ngã ba sông, nhưng việc bay flycam phải tuân thủ quy định hiện hành về khu vực và giấy phép bay. Gần cầu, khu dân cư, công trình quan trọng cần đặc biệt cẩn thận; nếu không chắc, đừng bay.
Đừng chỉ chụp sông. Những bức ảnh nói được nhiều nhất về Đoan Hùng thường có cả sông lẫn đời sống: một người dắt xe qua cầu, một bãi ngô trên bãi bồi, một mái nhà bên bờ. Hãy đi chậm và để ý những chi tiết đó.
Ăn gì quanh ngã ba sông
Ở một vùng ven sông, món nên thử là cá sông: cá nướng, cá kho, cá om, canh chua cá, tuỳ quán và tuỳ loại cá có trong ngày. Cá sông đánh bắt tự nhiên ngày càng ít, nhiều quán dùng cá nuôi lồng trên sông, vẫn là cá sông nhưng không phải cá đánh bắt. Bạn cứ hỏi thẳng người bán; người tử tế sẽ nói rõ.
Bữa sáng ở chợ có thể là bún, phở, bánh cuốn, xôi, bánh đúc, những món quen của miền Bắc nhưng có vị riêng của từng nhà. Nếu đi mùa bưởi, bạn có thể mua vài quả bưởi ở chợ ăn ngay hoặc mang theo.
Trang không giới thiệu quán ăn cụ thể, vì quán mở, đóng, đổi chủ liên tục. Cách tìm quán ngon đáng tin là hỏi người địa phương, nhìn quán nào đông người địa phương ăn, và hỏi giá trước khi gọi những món tính theo cân như cá.
Các món ăn trung du, cách nấu cá sông, món từ bưởi được viết kỹ ở mục ẩm thực và đặc sản của trang.
Đừng nhầm với ngã ba Bạch Hạc ở Việt Trì
Nhiều người tìm "ngã ba sông Phú Thọ" và bị lẫn giữa hai nơi. Ngã ba Bạch Hạc ở Việt Trì là nơi sông Lô đổ vào sông Hồng (đoạn sông Thao), một ngã ba lớn gắn với nhiều truyền thuyết thời Hùng Vương. Ngã ba ở Đoan Hùng là nơi sông Chảy đổ vào sông Lô, ở phía bắc tỉnh, cách Việt Trì một quãng xa.
Hai nơi đều đẹp, đều có cảnh hai dòng nước gặp nhau, nhưng không khí khác hẳn. Bạch Hạc là cảnh sông của một thành phố, có công trình, có khu tưởng niệm, có nhiều người đến. Ngã ba ở Đoan Hùng là cảnh sông của vùng quê trung du, yên tĩnh hơn, gần với đời sống làng ven sông hơn.
Nếu bạn có hai ngày ở Phú Thọ, có thể ngắm cả hai: một buổi sáng ở Đoan Hùng, một buổi chiều ở Việt Trì, như một cách thấy hành trình của sông Lô từ trung du xuống tới chỗ hoà vào sông Hồng. Trang có bài riêng gợi ý ghép Đoan Hùng với Việt Trì và Đền Hùng.
Khi chia sẻ ảnh lên mạng, hãy ghi đúng địa danh để người khác không bị nhầm. Đây là chuyện nhỏ nhưng giúp cả hai nơi được biết đến đúng.
Nếu còn thời gian buổi chiều: nối tiếp sang đâu
Nửa ngày quanh ngã ba sông thường kết thúc vào giờ trưa. Nếu bạn còn buổi chiều, có ba hướng nối tiếp hợp lý tuỳ sở thích. Hướng thứ nhất là sang vườn bưởi ở các xã lân cận, nhất là trong mùa hoa hoặc mùa quả; quãng đường không xa, và buổi chiều mát là lúc chủ vườn rảnh rỗi hơn để tiếp khách.
Hướng thứ hai là lên một quả đồi chè hoặc đi một đoạn đường đồi để ngắm hoàng hôn trên vùng trung du. Từ những điểm cao, nhìn về phía sông Lô lúc chiều tà, bạn sẽ thấy dòng sông như một dải bạc uốn giữa đồi. Đi theo hướng này, nhớ quay xuống trước khi trời tối hẳn vì đường đồi không có đèn.
Hướng thứ ba, nếu bạn đang trên đường đi tiếp, là ngược quốc lộ 2 lên Tuyên Quang hoặc xuôi về Việt Trì. Cả hai hướng đều có những điểm đáng ghé, và trang có bài riêng gợi ý cách ghép chuyến. Đi về phía nào, hãy tính thời gian để không phải chạy xe đường đèo, đường đồi vào ban đêm.
Nếu ở lại qua đêm ở khu trung tâm xã Đoan Hùng, buổi tối có thể đi dạo bờ sông khi trời còn sáng, ăn tối ở quán quen của người địa phương, và sáng hôm sau dậy sớm ra sông thêm lần nữa: cảnh mỗi buổi sáng một khác.
An toàn ở bờ sông: những điều không được bỏ qua
Cảnh đẹp không đáng để đánh đổi an toàn. Ở ngã ba sông, nhớ mấy điều sau:
- Không tắm sông, không lội ra bãi khi nước đang lên hoặc khi không biết đáy; dòng chảy ở ngã ba có xoáy, đáy thay đổi.
- Không đứng sát mép bờ đất, nhất là sau mưa; bờ sông có thể sụt bất ngờ.
- Không leo lên các phương tiện, bè, lồng cá, thuyền của người khác.
- Trên cầu, đi trên phần dành cho người đi bộ, không dừng xe giữa làn đường để chụp ảnh.
- Trẻ em luôn có người lớn kèm sát, không để trẻ chạy ra bãi một mình.
- Mùa mưa, theo dõi thông báo của địa phương; nếu người dân khuyên tránh khu vực nào, hãy nghe theo.
Những điều này nghe như hiển nhiên, nhưng các vụ tai nạn ở sông vẫn thường xảy ra với người lạ không biết địa hình. Người địa phương lớn lên bên sông còn cẩn thận, khách lại càng phải cẩn thận hơn.
Câu hỏi thường gặp
Ngã ba sông Lô – sông Chảy nằm ở đâu?
Nằm trong vùng Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, gần khu trung tâm xã Đoan Hùng, nơi trước đây là thị trấn huyện lỵ. Không có cổng hay điểm vé; bạn ngắm từ bờ sông khu dân cư, đường ven sông, cầu và những chỗ đất cao.
Mất bao lâu để ngắm ngã ba sông?
Một đến hai giờ là đủ để ngắm và chụp ảnh. Nếu ghép thêm chợ, điểm tưởng niệm chiến thắng Sông Lô và bữa trưa cá sông, bạn sẽ có một buổi sáng trọn vẹn quanh khu trung tâm xã Đoan Hùng.
Có đi thuyền ngắm ngã ba sông được không?
Hiện chưa có dịch vụ thuyền du lịch phổ biến ở đây. Một số thuyền nhỏ của người dân có thể chở khách nếu được nhờ, nhưng bạn phải mặc áo phao, không đi khi nước lớn, và cân nhắc kỹ an toàn trước khi lên thuyền.
Ngã ba sông ở Đoan Hùng khác ngã ba Bạch Hạc thế nào?
Ở Đoan Hùng, sông Chảy đổ vào sông Lô, giữa vùng quê trung du. Ở Bạch Hạc thuộc Việt Trì, sông Lô đổ vào sông Hồng, giữa thành phố, gắn với nhiều truyền thuyết thời Hùng Vương. Hai nơi cách nhau khá xa.
Có được bay flycam ở ngã ba sông không?
Việc bay thiết bị bay không người lái phải tuân thủ quy định hiện hành về khu vực cấm bay, hạn chế bay và giấy phép. Gần cầu, khu dân cư và công trình quan trọng cần hết sức cẩn thận. Nếu không chắc chắn, hãy hỏi cơ quan chức năng hoặc không bay.